الحر العاملي ( مترجم : عباس جلالى )

132

نقدى جامع بر تصوف ( ترجمة رسالة الاثني عشرية في الرد على الصوفية ) ( فارسى )

تقيّه ، به واسطهء آن حق ، ذليل نمىگرداند و منظور از حق ثابت از مادهء حقّ يحّق است كه هرگاه به اثبات رسد ، نه نامى از نام‌هاى خداى متعال و مقصود از شناخت ، شناخت كامل و يا منظور از نفى ، نهى باشد چنان‌كه گذشت . 4 - منظور از حق ثابت ، همان باشد كه يادآورى شد و اختصاص به غير خداى سبحان داشته باشد . زيرا ژرفاى ذات مقدس بارىتعالى قابل شناخت نيست . بنابراين ، شناخت ، ارتباط به صفات خدا ، افعال وى ، پيامبران ، اولياء و دستورات الهى دارد و پرستش هيچ يك از اين امور ، جايز نيست . بدين ترتيب ، به فرض صحّت شناخت ، جنبهء نفى و انكار آن صادق خواهد بود . 5 - مقصود از « كسى كه حق را شناخت » يعنى كسى كه حق را به‌گونه‌اى شايسته و در برترين و والاترين رتبهء آن ، شناخت و منظور از اين شناخت ، شناختى است كه در قيامت حاصل مىشود و در آن‌جا با جزم و يقين ، همهء تكاليف ساقط مىشود و به جهت ضرورت جمع بين حق و بين ضروريات ، اختصاص به حق مىيابد . 6 - منظور از « كسى كه حق را شناخت » يعنى خدا را آن‌گونه كه شايسته است به‌معناى اوج شناختى كه در دنيا امكان دارد ، شناخته ولى آن‌گونه كه شايسته است وى را نپرستيده است . بنابراين ، چگونه كسى را كه در رتبه و شناخت ، بمراتب از او پايين‌تر است ، پرستش نموده است ؟ بدين ترتيب ، هرچند كسى در پرستش خدا بسيار كوشيده باشد ولى بايد به كوتاهى در پرستش او ، اقرار و اعتراف نمايد كه در اين زمينه شواهدى از روايات ، دليل بر اين مدّعاست و اين مورد به مقصود نزديك‌تر و مؤيّد آن نيز مشخص است كه هركس شناختش از خدا بيشتر باشد عبادت و پرستش او نيز افزون مىگردد و به خواست خدا به اين بحث خواهيم پرداخت و همين معنا از اين مورد نيز استفاده مىشود . بنابراين ، چنان كه بر كسى پوشيده نيست در اين مبحث ، نظريهء صوفىگرى نيز مردود است . 7 - مقصود از جملهء « كسى كه حق را شناخت » يعنى : هريك از اشخاصى كه خدا را شناخت ، آن‌گونه كه بايد ، وى را عبادت و پرستش نكرد . بنابراين ، عام بر عموم خود باقى و عوام و خواص را شامل مىشود . البته پوشيده نيست كه اين مورد از مورد قبلى به مقصود نزديك‌تر است چون نيازمند به آن توجيه نيست . 8 - منظور از جملهء « كسى كه حق را شناخت » يعنى : حرف « من » اسم استفهام و استفهام نيز انكارى باشد . بنابراين ، معناى جمله چنين مىشود : كدام شخص حق را